Praktijkvoorbeelden

Kunstzinnige therapie wordt op veel verschillende werkterreinen ingezet. Bij kinderen, volwassenen en ouderen. In het onderwijs, de ouderenzorg, in psychiatrie en ziekenhuizen, maar ook in het bedrijfsleven.

Onderwijs

Steeds meer scholen werken samen met een kunstzinnig therapeut. Kinderen kunnen door problemen moeite hebben met leren. Als kunstzinnig therapeut of kunstjuf help je kinderen op een speelse en positieve manier hun ‘ik’ te versterken, hierdoor kunnen ze beter leren, socialer omgaan met anderen en zijn ze emotioneel stabieler.

Bedrijfsleven

Kunstzinnige therapie wordt ook ingezet bij arbeidsgerelateerde vraagstukken. Het werkterrein blijkt breed: van loopbaanontwikkeling en reïntegratietrajecten tot teambuilding en organisatieontwikkeling. Je geeft mensen inzicht, bijvoorbeeld in wat ze kunnen en willen, wat hen tegenhoudt en hoe ze samenwerken.

Ziekenhuis / oncologiepatiënten

Hieronder volgen enige praktijkvoorbeelden van mijn ervaringen met kunstzinnig werken in het VUmc te Amsterdam op de afdeling Medische Oncologie.

Tijdens mijn opleiding Kunstzinnige Therapie heb ik stage gelopen op de afdeling Medische Oncologie van het VUmc te Amsterdam. Voor aanvang van de stage was men niet of nauwelijks bekend met het vakgebied van kunstzinnige therapie. Wel werd de behoefte aan kunstzinnige danwel creatieve ondersteuning uitgesproken. Vanuit de familiekamer op de afdeling heb ik ervaring kunnen opdoen in het werken met opgenomen volwassen kankerpatiënten in de leeftijd van 18 tot 80 jaar, hun familie en kinderen.
Kunstzinnige therapie biedt de mogelijkheid om even mee te worden genomen uit de dagelijkse realiteit. Zo wilde een patiënte een mooie oude boom schilderen in het hoge gras, die ze altijd zag in het bos als ze haar hond ging uitlaten. Op die manier zijn we even uit de ziekenhuissfeer en vertoeven we in het bos.

Zo benoemden patiënten de volgende ervaringen:
– De tijd gaat sneller. Soms ook de ervaring van de tijd vergeten door het verdiept zijn in de tekening.
– Genieten van het papier nat maken en genieten van de kleuren en kleurovergangen.
– Lichamelijke klachten zoals vermoeidheid zijn minder nadrukkelijk aanwezig. De vermoeidheid lijkt even vergeten en patiënten krijgen er energie van. Vaak te zien aan blosjes op de wangen.
– Gespannenheid lost op en het schilderen biedt een manier om zich te kunnen uiten.
– Zo schreef een patiënt die niet kon spreken vanwege een tracheastoma, dat zijn vrije schildering van een ondergaande zon hem deed denken aan strandwandelingen, zeilen op zee en je hoofd leeg maken.
– ´Ik ben nog even bezig hoor´zei een ernstig zieke patiënte vanaf haar bed naar haar bezoek toe, waaruit blijkt dat het gezonde deel van de mens aan bod komt.
– ´Dit is écht leuk, dit zou iedereen moeten doen!´ sprak een patiënt met glimmende ogen na het vormtekenen.
– ´Erg rustgevend en vooral een mooie afleiding.´
– ´… terwijl je mogelijkheden worden geboden om van het mooie genieten en zelfs te creëren.´ ´Enerzijds ga je helemaal op in je tekenen en schilderen maar tegelijkertijd maakt de hierdoor verworven ontspanning het mogelijk om over je situatie te praten, je emoties te tonen en je daardoor erg gelukkig te voelen, althans zo voel ik het.´ beschreef een patiënte.

Hieruit blijkt dat meestal de stemming verbetert en de levenskwaliteit toeneemt. Door het werken met beelden kan hoop en uitzicht bewaard blijven. Door het beeldend werken met kleur, vorm en ritme ervaart een patiënt dat eigen creativiteit kan bijdragen aan het genezingsproces of acceptatieproces. Kunstzinnige therapie biedt inzicht in mogelijkheden en beperkingen en geeft ruimte om te kijken naar de eigen gevoelens om deze een plek te kunnen geven. Niet alleen het kijken naar kunst, ook het zelf creëren en scheppen kan gezien worden als ´medicijn´.